Một số vấn đề về nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị trong giai đoạn hiện nay
Lượt xem: 233

Công tác luận chính trị nói chung và công tác giảng dạy lý luận chính trị nói riêng có ý nghĩa và vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận cho người học. Nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị là một trong những điều kiện tiên quyết quan trọng đưa những kiến thức trong giáo trình thẩm thấu vào nhận thức của người học, từ đó chuyển hóa thành hành động thực tế của họ ở cơ sở. Bên cạnh điều kiện cơ sở vật chất, giáo trình, người học… thì người thầy có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị.

Trước hết, để nâng cao chất lượng giảng dạy của giảng viên và học tập của học viên, người giảng viên cần không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực, lấy học viên làm trung tâm. Phương pháp giảng dạy của giảng viên có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng bài giảng của giảng viên và kết quả học tập của học viên trên lớp. Có một thực trạng hiện nay về phương pháp giảng dạy vẫn còn lạc hậu, nặng về truyền thụ một chiều, thầy đọc, học viên ghi, ít phát huy tính chủ động, sáng tạo của học viên. Phương pháp giảng dạy theo lối truyền thống đó đã làm cho học viên thiếu sự tìm tòi, sáng tạo, khiến cho bài học nhàm chán, không lôi cuốn, hấp dẫn học viên, giảng viên mất rất nhiều sức nhưng hiệu quả lại không cao.

Đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị phải xuất phát từ yêu cầu của sự hội nhập giáo dục và đào tạo hiện nay. Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập sâu rộng, việc học tập lý luận chính trị có nhiều thuận lợi song cũng đan xen những thách thức. Đặc biệt việc học lý luận chính trị sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức hơn, nhất là trong điều kiện bùng nổ thông tin cùng với cách mạng 4.0, sự chống phá quyết liệt và ngày càng tinh vi của các lực lượng thù địch. Đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị còn xuất phát từ đối tượng người học – là những cán bộ, công chức, viên chức có thâm niên công tác, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng được nâng cao, kinh nghiệm thực tiễn phong phú; đổi mới phương pháp giảng dạy xuất phát từ mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị hiện nay. Do đó, việc giảng dạy lý luận chính trị dứt khoát cần được đổi mới mạnh mẽ hơn nữa.

Trong hoạt động giảng dạy lý luận chính trị hiện nay đòi hỏi đội ngũ những người làm công tác giảng dạy ngoài phương pháp sư phạm tốt còn cần đến nhiều yếu tố khác như: phông kiến thức phong phú, kinh nghiệm thực tiễn dồi dào, có kinh nghiệm giảng dạy,… Mặt khác, đối tượng giảng dạy lý luận chính trị ở Trường chính trị tỉnh và trung tâm chính trị các huyện, thành phố là những người trưởng thành, có sự trải nghiệm thực tiễn sâu sắc, nhiều học viên có địa vị xã hội, có vốn kiến thức lý luận và thực tiễn phong phú, hầu hết học viên là những người đang công tác, làm việc tại một lĩnh vực cụ thể ở các địa phương trong tỉnh. Vì vậy, để việc truyền thụ, đưa các kiến thức lý luận sơ cứng trở thành nguồn thông tin mềm mại, gắn lý luận với thực tiễn phong phú, đây là cả một vấn đề đòi hỏi sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp sư phạm, phông kiến thức và năng lực thực tiễn của mỗi giảng viên.

Ở một khía cạnh khác, nếu việc giảng dạy lý luận chỉ dừng lại ở những kiến thức kinh viện, ngôn ngữ học thuật đơn thuần thì hầu như đều tạo cho người học một cảm giác xơ cứng, xa rời thực tế và rất khó hấp thụ. Vì vậy, một vấn đề đặt ra  là người dạy cần chế biến giáo án sao cho uyển chuyển, vừa bảo đảm kiến thức cơ bản, vừa cập nhật thực tiễn, vừa kế thừa cái cũ, vừa cập nhật cái mới, qua đó để người học thấy rằng những vấn đề lý luận trong sách chính là những vấn đề đang diễn ra trong thực tiễn sinh động, nó đang vận hành và xảy ra xung quanh công việc hàng ngày của mỗi người cán bộ, đảng viên. Để làm được điều đó, đòi hỏi ở mỗi người giảng viên nhiều hơn những gì ngoài kiến thức trong giáo trình. Vì vậy, cập nhật kiến thức, trao đổi phương pháp, học tập kinh nghiệm, trải nghiệm thực tiễn là những yêu cầu không thể thiếu đối với mỗi người làm công tác giảng dạy lý luận chính trị ở Lào Cai hiện nay.

Một vấn đề nữa đặt ra hiện nay, ở các trung tâm chính trị huyện, thành phố, thị xã, hầu hết đội ngũ giảng viên chuyên trách đang thiếu hoặc đủ nhưng chưa bảo đảm điều kiện đứng lớp theo quy định. Điều đó dẫn đến một thực tế đó là: những giảng viên trẻ được đào tạo bài bản, có phông kiến thức lý luận khá vững, tuy nhiên để đứng lớp giảng dạy lý luận chính trị đảm bảo yêu cầu cần đòi hỏi thêm nhiều yếu tố đi kèm đó là: trình độ lý luận chính trị, chứng chỉ sư phạm, đặc biệt là sự trải nghiệm thực tiễn, kinh nghiệm đứng lớp,… Những điều này hầu hết những giảng viên trẻ đều đang thiếu, vì vậy, nếu có tham gia giảng dạy lý luận cũng dễ bị thiên về kiến thức lý luận, thậm chí là sáo rỗng nếu thiếu đi phần sinh động của thực tiễn để minh chứng cho bài giảng. Một thực tế nữa đó là, những đồng chí giảng viên có kinh nghiệm thực tiễn (chủ yếu là giảng viên kiêm chức) hầu hết chưa được đào tạo bài bản về kiến thức lý luận, chưa được trang bị phương pháp sư phạm, vì vậy, mặc dù kiến thức thực tiễn rất phong phú nhưng khi tham gia giảng dạy lý luận chính trị rất dễ bị sa vào chủ nghĩa kinh nghiệm hoặc khi lên lớp kể chuyện là chính, phần kiến thức lý luận theo giáo trình chưa đảm bảo đúng yêu cầu đặt ra. Đây là hai mặt của một vấn đề thực tế hiện nay đang đặt ra cho đội ngũ giảng viên giảng dạy lý luận chính trị tại trung tâm chính trị huyện, thành phố, thị xã của Lào Cai.

Để nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị của giảng viên, cần đổi mới phương pháp giảng dạy, cụ thể:

Một là, giảm thời gian thuyết trình của giảng viên, trong một buổi giảng bài, giảng viên chỉ nên thuyết trình tối đa 75% tổng thời gian; thời gian còn lại dành cho trao đổi, thảo luận; mời các nhà lãnh đạo các cấp, các chuyên gia thực tiễn trong các lĩnh vực liên quan báo cáo chuyên đề, đồng chủ trì các buổi thảo luận; giảng viên lên lớp bắt buộc phải soạn bài trên phần mềm trình chiếu (Power Point).

Hai là, đổi mới phương pháp giảng dạy của giảng viên theo hướng tích cực, lấy học viên làm trung tâm. Trong đó, phương pháp giảng dạy của giảng viên phải khuyến khích học viên tự học hỏi, tự phát huy sáng kiến, giảng viên đóng vai trò là người hướng dẫn. Tạo cơ hội cho học viên tham gia tích cực vào quá trình dạy - học; giảng viên đóng vai trò là nguồn thông tin chính, nhưng cũng là người thúc đẩy quá trình học của học viên. Theo Điều 4 mục 2 Luật Giáo dục cũng nêu rõ: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo cho người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”. Bài học được sử dụng chủ yếu để phân tích, tìm hiểu những kiến thức cơ bản và thực hành đòi hỏi tư duy như: phân tích, tranh luận, áp dụng, sáng tạo và ra quyết định. Những kiến thức thông thường, những dữ kiện thì học viên sẽ tự tìm kiếm trong các loại tài liệu tham khảo từ các nguồn. Vì vậy, để nâng cao chất lượng bài giảng, trong quá trình giảng dạy người giảng viên cần sử dụng linh hoạt, sáng tạo tổng hợp các phương pháp như: phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp tổ chức học viên theo nhóm hợp tác, phương pháp thuyết trình của giảng viên kết hợp với sử dụng giáo án điện tử, trong đó:

Đối với phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề, giảng viên đặt ra những “tình huống có vấn đề” và điều khiển hoạt động của học viên nhằm giúp họ độc lập giải quyết các vấn đề học tập, tạo điều kiện cho việc lĩnh hội tri thức mới và hành động mới, hình thành năng lực tư duy sáng tạo cho học viên. Giảng viên thực sự là người thúc đẩy học viên hoạt động tích cực tìm tòi, nghiên cứu các tài liệu, phải xác định rõ ràng học viên là người trực tiếp tái tạo lại kiến thức chứ không phải là giảng viên làm thay.

Đối với phương pháp giảng dạy tổ chức học viên theo nhóm hợp tác, giảng viên giao các nhiệm vụ cho nhóm học viên thực hiện, từ đó học viên tích cực tìm tòi tài liệu, nghiên cứu thực tiễn để hoàn thành nhiệm vụ được giao, bên cạnh đó giảng viên luôn quan tâm định hướng hoạt động đọc, nghiên cứu của học viên để họ thực hiện đúng mục tiêu đề ra. Ở đây học viên được tập dượt kỹ năng nghiên cứu tài liệu mới một cách khoa học, biết phân tích, phê phán những ý kiến khác nhau trước một chủ đề nêu ra.

Ba là, giảng viên quan tâm đến đặc điểm tư duy của học viên, hướng dẫn định hướng cho học viên tìm tài liệu và nghiên cứu tài liệu. Trong giờ lên lớp, bên cạnh việc giới thiệu bài giảng, người giảng viên cần giới thiệu cho học viên những loại tài liệu tham khảo cần thiết, giới thiệu nguồn tìm kiếm, hướng dẫn cách tiếp cận, khai thác thông tin từ tài liệu. Nhờ đó, học viên sẽ tìm kiếm và khai thác tài liệu theo sự hướng dẫn của giảng viên; sau đó giảng viên cùng kiểm tra, đánh giá việc đọc tài liệu của học viên để học viên rút kinh nghiệm, đồng thời có thêm động lực tiếp tục hoàn thiện kỹ năng đọc.

Bốn là, để đáp ứng yêu cầu giảng dạy hiện nay, đội ngũ giảng viên cần không ngừng cập nhật kiến thức, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường hoạt động trải nghiệm thực tiễn (nhất là giảng viên chuyên trách). Bên cạnh đó cần nâng cao năng lực sư phạm, kỹ năng soạn giáo án và trình bày bài giảng, tránh lối “Sáo rỗng” hoặc sa vào “Chủ nghĩa kinh nghiệm” khi lên lớp sẽ khó đáp ứng được yêu cầu giảng dạy lý luận chính trị.

Như vậy, giảng dạy lý luận chính trị phải xuất phát từ thực tiễn đời sống xã hội và phải trở lại phục vụ, giải quyết các vấn đề đặt ra trong đời sống xã hội, do đó đòi hỏi phương pháp dạy và học lý luận chính trị cũng phải rất thực tiễn và không ngừng được đổi mới. Trong bối cảnh hiện nay, trước hàng loạt vấn đề mới đặt ra từ đời sống xã hội sinh động, việc truyền bá một chiều, áp đặt, duy ý chí từ phía giảng viên sẽ không còn phù hợp. Do đó, đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học; gợi mở, thảo luận, trao đổi thẳng thắn, đối thoại có trách nhiệm giữa giảng viên và học viên, kết hợp với ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin và các phương tiện hiện đại... tiếp tục được xem là giải pháp hữu ích.
Nguyễn Cao Sỹ
Họ tên no image
no image
Tiêu đề no image
Nội dung no image
Mã kiểm tra no image
Thông tin mới nhất
Thư viện VIDEO
Nậm Sài với niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng
Thống kê truy cập
  • Đang online: 21
  • Hôm nay: 349
  • Trong tuần: 3,221
  • Tất cả: 362,268
Đăng nhập